Kinh tế Khu vực đồng Euro - Eurozone chạm ngưỡng đình trệ, bóng ma “lạm phát đình đốn” quay trở lại

Theo dữ liệu sơ bộ của S&P Global, chỉ số PMI tổng hợp của eurozone trong tháng 3 giảm xuống 50,5 – mức thấp nhất trong 10 tháng, tiến sát ngưỡng suy giảm. Đáng chú ý, chi phí đầu vào tăng vọt lên mức cao nhất hơn 3 năm, trong khi chuỗi cung ứng gián đoạn nghiêm trọng nhất kể từ giữa năm 2022.

Nguyên nhân chính đến từ cú sốc giá năng lượng. Giá dầu đã tăng khoảng hai phần ba kể từ đầu năm khi một tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn do xung đột liên quan đến Mỹ, Israel và Iran. Nhiên liệu đắt đỏ nhanh chóng lan sang toàn bộ nền kinh tế, làm suy giảm sức mua của hộ gia đình, thu hẹp biên lợi nhuận doanh nghiệp và kéo tụt niềm tin thị trường.

Các chỉ số thành phần phản ánh rõ mức độ căng thẳng: chỉ số giá sản xuất trong lĩnh vực sản xuất tăng mạnh lên 68,6, trong khi chỉ số thời gian giao hàng lao dốc xuống 40,9 – dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đang đối mặt với nguy cơ chậm trễ kéo dài và chi phí leo thang.

Không chỉ dừng ở số liệu, triển vọng cũng đang xấu đi nhanh chóng. Hàng loạt nền kinh tế như Áo, Phần Lan hay Bồ Đào Nha đã hạ dự báo tăng trưởng, chủ yếu do chi phí năng lượng tăng cao. Trong khi đó, tăng trưởng toàn khu vực hiện chỉ quanh mức 1%, gần như không còn dư địa chống đỡ các cú sốc mới.

“PMI đang phát tín hiệu cảnh báo về nguy cơ lạm phát đình trệ khi giá cả tăng mạnh nhưng tăng trưởng bị kìm hãm,” ông Chris Williamson, chuyên gia kinh tế trưởng của S&P Global Market Intelligence, nhận định.

Sự phân hóa cũng bắt đầu rõ nét. Đức – đầu tàu công nghiệp – vẫn giữ được mức ổn định tương đối, trong khi Pháp và một số nền kinh tế lớn khác chịu tác động nặng nề hơn, với niềm tin doanh nghiệp sụt giảm mạnh.

Ở phía cầu, người tiêu dùng đang nhanh chóng co cụm. Niềm tin tiêu dùng trong khu vực đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2023, với mức giảm sâu so với trung bình dài hạn. Áp lực giá cả đang trực tiếp bào mòn thu nhập thực tế của các hộ gia đình.

Thậm chí trước khi xung đột leo thang, khu vực này đã đối mặt với khó khăn từ bên ngoài. Xuất khẩu của EU giảm mạnh ngay từ đầu năm 2026 do tác động từ chính sách thuế quan thất thường của Mỹ. Riêng trong tháng 1, xuất khẩu sang Mỹ giảm tới 27,8% so với cùng kỳ, trong khi các thị trường lớn khác như Trung Quốc, Nhật Bản hay Anh cũng đồng loạt suy yếu.

Ở chiều chính sách, áp lực lạm phát đang buộc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đứng trước lựa chọn khó khăn. Giá xăng tại EU đã tăng hơn 10%, dầu diesel tăng trên 20%, và ngay cả trong kịch bản tích cực, lạm phát cũng được dự báo sẽ vượt mục tiêu 2%, lên ít nhất 2,6%.

Trong bối cảnh đó, thị trường bắt đầu đặt cược vào khả năng ECB sớm tăng lãi suất trở lại. Điều này đồng nghĩa chi phí vay mượn tăng lên, lãi suất thế chấp nhích lên và thu nhập khả dụng của người dân tiếp tục bị thu hẹp.

“Những điểm yếu cố hữu của eurozone một lần nữa bị phơi bày,” chuyên gia Bert Colijn của ING nhận định. “Đặc biệt với các ngành tiêu tốn nhiều năng lượng, quá trình phục hồi sẽ khó khăn hơn nhiều, kéo theo tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế.”

Khác với các cú sốc năng lượng trước đây – thường được các ngân hàng trung ương bỏ qua – lần này thị trường tin rằng phản ứng sẽ nhanh và quyết liệt hơn. Bài học từ giai đoạn 2021–2022, khi lạm phát kéo dài ngoài dự kiến, vẫn còn nguyên giá trị.

Trong ngắn hạn, eurozone có thể chưa rơi vào suy thoái. Nhưng với tăng trưởng yếu, lạm phát tăng và dư địa chính sách hạn chế, khu vực này đang tiến gần hơn tới một trạng thái khó chịu nhất của kinh tế vĩ mô: tăng trưởng thấp đi kèm giá cả cao.

Theo Reuter