Chứng khoán toàn cầu đỏ rực, dầu và vàng cùng tăng vì căng thẳng Iran

Chứng khoán châu Á giảm 1.3% và hợp đồng tương lai chỉ số Dow Jones giảm hơn 350 điểm, thu hẹp mức giảm trước đó. Đà lao dốc dịu lại sau khi Tổng thống Donald Trump nói với New York Times rằng ông sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran nếu nhà lãnh đạo mới của nước này có lập trường thực tế. Theo Wall Street Journal, Iran cũng đang thúc đẩy việc nối lại đàm phán với Mỹ.

Giá dầu Brent có thời điểm tăng tới 13% trước khi thu hẹp đà tăng, khi xung đột khiến thị trường dầu toàn cầu rơi vào tình trạng hỗn loạn trong bối cảnh Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa.

Giới đầu tư vẫn tập trung theo dõi tình trạng của Eo biển Hormuz - tuyến vận tải then chốt đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Khi tâm lý rủi ro gia tăng, một số tài sản trú ẩn được hưởng lợi. Hợp đồng vàng tương lai tăng hơn 2%, lên khoảng 5,360 USD/oz, dù đã rời khỏi mức đỉnh trong phiên. Đồng USD thu hẹp đà tăng, còn trái phiếu Chính phủ Mỹ đánh mất mức tăng trước đó.

“Thị trường hiện đang dự báo một cuộc xung đột giới hạn, với tác động đầu tư rộng hơn vẫn có thể kiểm soát được nếu căng thẳng không kéo dài”, ông Adam Hetts, Giám đốc đa tài sản toàn cầu tại Janus Henderson, nhận định. Ông cho rằng trong thời điểm bất định cao, đa dạng hóa danh mục và tầm nhìn dài hạn là yếu tố then chốt.

Sau khi bị rung lắc bởi những lo ngại mới về trí tuệ nhân tạo (AI) và nguy cơ rạn nứt trên thị trường tín dụng, trong bối cảnh định giá ở mức cao lịch sử, chứng khoán toàn cầu nay phải đối mặt thêm với vòng xoáy quân sự tại Iran và khu vực lân cận - yếu tố có thể làm gián đoạn vận tải toàn cầu và hạn chế hoạt động đi lại. Tác động tới giá dầu và lạm phát là mối quan tâm lớn, nhất là khi tháng trước chứng kiến cổ phiếu Mỹ ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4.

Giới chuyên gia dự báo nếu Eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá dầu có thể tăng lên tới 108 USD/thùng. Khoảng 20% dòng chảy dầu toàn cầu đi qua tuyến đường thủy này, khiến đây trở thành điểm nghẽn năng lượng mang tính chiến lược.

Các tín hiệu kỹ thuật số cho thấy lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz gần như đình trệ, trong khi ba tàu đã bị tấn công gần cửa Vịnh Ba Tư, làm dấy lên lo ngại nguồn cung sẽ bị siết chặt.

“Lịch sử cho thấy các cú sốc địa chính trị thường tạo ra những biến động mạnh ban đầu ở dầu và tài sản trú ẩn, nhưng có thể nhanh chóng hạ nhiệt nếu xung đột được kiểm soát”, ông Josh Gilbert, Chuyên gia phân tích tại eToro, nhận định. Tuy nhiên, ông cảnh báo chừng nào chưa có tín hiệu hạ nhiệt rõ ràng, thị trường sẽ tiếp tục biến động mạnh trên các tài sản như dầu, vàng, tiền tệ và cổ phiếu trong tuần tới.

Các chiến lược gia của Barclays cảnh báo không nên vội vàng mua vào khi thị trường điều chỉnh. Ông Ajay Rajadhyaksha, Chủ tịch toàn cầu bộ phận nghiên cứu của ngân hàng này, cho rằng nhà đầu tư đã quen với các đợt căng thẳng địa chính trị nhanh chóng lắng dịu, nhưng lần này rủi ro kéo dài là đáng kể, đặc biệt nếu có thương vong phía Mỹ, các cuộc tấn công vào lãnh đạo Iran hoặc gián đoạn kéo dài tại Hormuz.

“Tỷ lệ rủi ro - lợi nhuận hiện chưa thực sự hấp dẫn”, ông nói, đồng thời cho rằng nếu S&P 500 giảm hơn 10%, có thể sẽ xuất hiện cơ hội mua vào, nhưng “chưa phải lúc này”.

Rủi ro địa chính trị bổ sung thêm áp lực mới lên thị trường, sau khi cổ phiếu Mỹ nhiều tuần qua bị chao đảo bởi nỗi lo về AI. Các vấn đề liên quan đến tín dụng tư nhân - nguồn tài trợ quan trọng cho các công ty công nghệ - cũng gây sức ép. Trước khi giá dầu bật tăng mạnh trong ngày 02/03, dữ liệu cuối tuần trước đã cho thấy chỉ số giá sản xuất (PPI) của Mỹ tăng nóng hơn dự báo.

Một cú tăng giá dầu kéo dài cũng sẽ làm phức tạp triển vọng trái phiếu Mỹ. Trong khi tâm lý trú ẩn có thể kéo lợi suất xuống, giá năng lượng cao hơn sẽ lan tỏa vào nền kinh tế và thúc đẩy lạm phát, qua đó gây áp lực tăng lợi suất.

“Ngay cả khi Eo biển Hormuz không chính thức bị đóng cửa, việc tàu thuyền phải đổi tuyến và phí bảo hiểm tăng vọt cũng đủ để thắt chặt điều kiện cung ứng”, ông Dilin Wu, Chiến lược gia tại Pepperstone, nhận định. Điều này đồng nghĩa với một cú hích lạm phát mới đối với kinh tế toàn cầu.

Khả năng bất ổn kéo dài tại Trung Đông và hệ lụy từ giá dầu cao đang khiến các nhà quản lý quỹ có thêm lý do để giảm tỷ trọng cổ phiếu và chuyển sang tài sản an toàn. Định giá cao trên thị trường cổ phiếu và tín dụng toàn cầu cũng khiến việc giảm rủi ro trở nên dễ dàng hơn.

“Tất cả diễn ra vào thời điểm mong manh khi nhà đầu tư đã trở nên thận trọng hơn”, ông Dec Mullarkey, Giám đốc điều hành tại SLC Management, cho biết. Ông nhấn mạnh rằng thị trường chứng khoán Mỹ vốn đã nhạy cảm với rủi ro gián đoạn công nghệ và căng thẳng tín dụng, nên triển vọng giá hàng hóa cao hơn có thể kích hoạt một đợt bán tháo mới khi nhà đầu tư siết lại mức độ chấp nhận rủi ro.