Cựu CEO kêu gọi hard fork để thu hồi 5 tỷ USD Bitcoin từ vụ trộm Mt. Gox

Về mặt kỹ thuật, đề xuất chỉ gồm chưa đầy 60 dòng mã. Nó yêu cầu thay đổi một quy tắc đồng thuận duy nhất là thay thế một public key hash bằng một public key hash khác khi xác thực giao dịch từ địa chỉ liên quan đến vụ trộm. Cách làm này sẽ cho phép quản tài viên Mt. Gox chi tiêu số coin đó và đưa chúng vào quy trình phân phối theo cơ chế phục hồi tư pháp đang được giám sát tại Nhật Bản.

Karpelès thiết lập “độ cao kích hoạt” ở mức vô hạn, đồng nghĩa rằng thay đổi sẽ không có hiệu lực nếu cộng đồng không chính thức chấp thuận. Song, đề xuất chỉ tồn tại trong khoảng 17 giờ.

Kho thảo luận bị tự động đóng trước khi có tranh luận thực chất, trong bối cảnh nhiều nhà phát triển Bitcoin cho rằng Karpelès đã đi sai quy trình khi nộp thẳng pull request thay vì trước tiên thảo luận trên danh sách thư phát triển hoặc trình bày dưới dạng một Bitcoin Improvement Proposal (BIP). Một số ý kiến cho rằng GitHub của Bitcoin Core không phải diễn đàn phù hợp cho một quyết định mang tính chính trị - xã hội như vậy, vốn cần được mổ xẻ trên các kênh cộng đồng rộng hơn.

Đáng chú ý, những người lẽ ra được hưởng lợi từ đề xuất này cũng công khai phản đối. Nhiều chủ nợ Mt. Gox tuyên bố trên X rằng họ không muốn các quy tắc của Bitcoin bị viết lại nhân danh mình. Theo họ, nguyên tắc “ai giữ khóa riêng thì người đó sở hữu” quan trọng hơn việc thu hồi lại tài sản.

“Tôi là chủ nợ. Tuyệt đối không. Điều đó sẽ phá vỡ một trụ cột then chốt của Bitcoin,” một người viết.

Karpelès đã lường trước phản ứng và tự liệt kê các lập luận phản đối ngay trong đề xuất. Ông nhấn mạnh rằng vụ trộm là không thể tranh cãi, số coin không hề di chuyển trong 15 năm, và đã tồn tại sẵn một khuôn khổ pháp lý để phân phối chúng. Phạm vi can thiệp được thiết kế cực hẹp, chỉ nhắm vào một địa chỉ duy nhất.

Hơn nữa, nạn nhân của các vụ hack DeFi, hay các vụ trộm lớn khác - bao gồm cả các trường hợp như Bitfinex - hoàn toàn có thể viện dẫn tiền lệ này để yêu cầu biện pháp tương tự.

Khác với nhiều đề xuất gây tranh cãi trước đây, bản thảo này cũng thừa nhận một rủi ro khác là khả năng chia tách chuỗi. Nếu một phần đáng kể các node, thợ đào hoặc doanh nghiệp hạ tầng từ chối nâng cấp, Bitcoin có thể tách thành hai chuỗi song song, một ghi nhận việc phục hồi 79.956 BTC và một giữ nguyên lịch sử cũ.

Kịch bản đó không chỉ tạo ra hai phiên bản Bitcoin với nguồn cung và trạng thái sổ cái khác nhau, mà còn tạo ra sự mơ hồ về giá trị, thanh khoản và địa vị pháp lý của từng chuỗi, điều mà cộng đồng Bitcoin vốn đặc biệt nhạy cảm sau các sự kiện phân tách trong quá khứ.

Bitcoin từng chứng kiến các can thiệp khẩn cấp, như lỗi tràn giá trị năm 2010 hay sự cố chia tách chuỗi năm 2013. Nhưng các trường hợp đó đều liên quan đến lỗi kỹ thuật đe dọa trực tiếp sự vận hành của mạng lưới.

Đề xuất lần này khác về bản chất. Mạng lưới đang vận hành đúng như thiết kế. Điều Karpelès yêu cầu là để nó vận hành khác đi cho một nhóm người cụ thể, dù hoàn cảnh của họ có thể được xem là đáng cảm thông.

Sau cú sập năm 2014 của Mt. Gox, khoảng 200.000 Bitcoin được thu hồi và chuyển sang quyền kiểm soát của quản tài viên do tòa án Nhật Bản chỉ định là Nobuaki Kobayashi. Khối tài sản này trở thành nền móng cho quá trình bồi hoàn kéo dài nhiều năm cho các chủ nợ, với các khoản chi trả đầu tiên chỉ mới được triển khai từ giữa năm 2024 - gần một thập kỷ sau vụ phá sản.

Tiến trình đó tiếp tục bị kéo giãn. Quản tài viên hồi cuối năm ngoái đã lùi hạn chót hoàn trả sang tháng 10/2026, đánh dấu lần gia hạn thứ ba của kế hoạch phục hồi dân sự (2023 > 2024 > 2025 > 2026). Theo dữ liệu từ Arkham Intelligence, hiện các ví liên quan đến bất động sản Mt. Gox vẫn đang nắm giữ khoảng 34.504 BTC, xấp xỉ 2,3 tỷ USD theo giá thị trường.