Trình Quốc hội chính sách đặc thù phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế sẽ được trình tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Sáng 19/3, tại phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Giải quyết phản ánh của nhà đầu tư nước ngoài kịp thời

Trình bày tờ trình tóm tắt dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, dự thảo Nghị quyết quy định về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù bảo đảm nguồn lực cho phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; tổ chức và hoạt động của Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, đối tượng áp dụng của Nghị quyết sẽ bao gồm cả cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, không chỉ giới hạn ở các Bộ, ngành thuộc Chính phủ.

Về nội dung phối hợp trong phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế, Nghị quyết quy định phối hợp trong tham mưu đề xuất ban hành chính sách pháp luật, ký và chấp thuận các cam kết quốc tế, xúc tiến thu hút đầu tư nước ngoài;

Giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài kịp thời, thống nhất, đúng thẩm quyền, phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tế; tuyên truyền phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực của cán bộ công chức, viên chức.

Về nội dung phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Nghị quyết xác định cơ quan chủ trì và phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Trong đó, cơ quan chủ trì là đầu mối quản lý, điều phối và chịu trách nhiệm toàn diện (tiếp nhận thông tin, tổ chức thương lượng, làm đầu mối liên lạc với nhà đầu tư và cơ quan tài phán, xây dựng chiến lược, lựa chọn luật sư, trọng tài viên, tham gia tố tụng và tổ chức thi hành phán quyết).

Cơ quan đại diện pháp lý sẽ hỗ trợ chuyên môn, xây dựng danh sách chuyên gia, đào tạo nâng cao năng lực, tư vấn và phối hợp thực hiện chiến lược. Ngoài ra, các cơ quan liên quan sẽ phối hợp chặt chẽ, cung cấp thông tin, tài liệu, nhân sự kịp thời và chịu trách nhiệm toàn diện trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Về cơ chế chính sách đặc thù chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành thuộc thẩm quyền Quốc hội đối với Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế và người làm việc tại Trung tâm, Bộ trưởng Tư pháp cho biết, về nguồn thu, Trung tâm được ngân sách nhà nước bảo đảm chi thường xuyên; được thu từ việc cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho các tổ chức, doanh nghiệp trong phòng ngừa, giải quyết tranh chấp quốc tế; được nhận các nguồn viện trợ, tài trợ theo quy định của pháp luật.

"Về các nhiệm vụ chi, Trung tâm được áp dụng các cơ chế chính sách đặc biệt theo quy định về khoán chi bảo đảm nâng cao chất lượng nhân lực, thuê chuyên gia tư vấn, hoạt động ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số theo Nghị quyết 197 của Quốc hội", Bộ trưởng Tư pháp nói.

Bên cạnh đó, về chế độ lao động, được ký hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật với mức lương theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp tương xứng với nhiệm vụ được giao và phù hợp với mặt bằng tiền lương trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế trên thị trường lao động, nhưng không quá 100 lần mức lương cơ sở.

Ngoài ra, về chính sách đãi ngộ, viên chức của Trung tâm có vị trí việc làm về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, công chức được điều động đến làm việc tại Trung tâm được hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh lưu ý, trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế, theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, còn được hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng không quá 300% mức lương hiện hưởng.

Nghị quyết cũng có quy định chi tiết đối với cán bộ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế tại các Bộ, ngành, địa phương.

Cảnh báo sớm tranh chấp đầu tư quốc tế

Trình bày tóm tắt thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi khẳng định, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị và Ban Chỉ đạo Trung ương, tạo cơ sở pháp lý chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm tranh chấp đầu tư quốc tế, bảo đảm thực hiện cam kết quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Về chính sách đặc thù đối với nhân sự làm công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, theo ông Mãi, hiện dự thảo Nghị quyết đang thiết kế cơ chế tài chính, nhân sự ở mức đặc thù cao, trong khi chức năng của Trung tâm chủ yếu là nghiên cứu, tư vấn, đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và xây dựng cơ sở dữ liệu;

Đồng thời trách nhiệm chủ trì xử lý tranh chấp chủ yếu thuộc các bộ, ngành, địa phương, nhưng nhân sự tại Trung tâm lại được hưởng mức phụ cấp cao hơn (có thể tới 300% lương).

Do đó, Chủ nhiệm Mãi đề nghị rà soát để bảo đảm tương xứng giữa chức năng, nhiệm vụ với cơ chế đặc thù, bảo đảm hợp lý trong phân bổ chính sách đãi ngộ giữa các chủ thể tham gia; tránh phát sinh bất hợp lý trong khu vực công.

Đối với mức lương chuyên gia, ông Mãi phản ánh nhiều ý kiến đề nghị trường hợp cần thiết chỉ quy định nguyên tắc, không ấn định mức cụ thể (100 lần) trong Nghị quyết của Quốc hội do là nội dung thuộc thẩm quyền quản lý, điều hành của Chính phủ...

Trình Quốc hội xem xét thông qua theo thủ tục rút gọn

Cho ý kiến, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản đồng tình với sự cần thiết ban hành Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Nhất là trong bối cảnh các tranh chấp đầu tư quốc tế phát sinh mới tiếp tục gia tăng với giá trị tranh chấp ngày càng lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn về kinh tế, uy tín và môi trường đầu tư nếu thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan, cũng như yêu cầu phải đầu tư nhiều nguồn lực (chi phí pháp lý, nhân lực...) để giải quyết các tranh chấp đầu tư quốc tế.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, đây là nội dung rất khó, rất phức tạp nhưng rất cần thiết để tiếp thu, hoàn thiện sớm, báo cáo Quốc hội trong kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, trực tiếp là Bộ Tư pháp, đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có liên quan, với Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong việc hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Quốc hội. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với nội dung dự thảo Nghị quyết.

Sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của các cơ quan thẩm tra sơ bộ thì Nghị quyết đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu hoàn thiện, tập trung vào một số nội dung chính: Thứ nhất, tiếp tục rà soát bổ sung hồ sơ để bảo đảm cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn của các cơ chế chính sách đặc thù, đặc biệt.

Thứ hai, tiếp tục rà soát, tăng cường thêm nội dung phòng ngừa trong dự thảo Nghị quyết để có các cơ chế chính sách đủ mạnh đáp ứng yêu cầu phòng ngừa, đột phá trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế.

Thứ ba, cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội rà soát kỹ lưỡng dự thảo Nghị quyết, trong đó tập trung đánh giá làm rõ mô hình tổ chức và cơ chế phối hợp giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế;

Vai trò điều phối, định hướng chiến lược pháp lý của cơ quan đại diện pháp lý của Chính phủ nhằm bảo đảm thống nhất lập luận pháp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.

Rà soát các chính sách đặc thù, để thu hút được các nguồn nhân lực chất lượng cao, yêu cầu về pháp luật quốc tế, yêu cầu về ngoại ngữ, rồi kinh nghiệm trong xử lý tranh chấp quốc tế, đề nghị các cơ quan tiếp tục nghiên cứu về tên gọi, các chế độ ưu đãi đặc biệt, đặc thù, làm rõ cơ quan chủ trì.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo, các cơ quan có liên quan rà soát, nghiên cứu tiếp thu hoặc giải trình đầy đủ, thuyết phục các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, thẩm tra sơ bộ của Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban khác của Quốc hội.

Chính phủ chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các nội dung báo cáo, bảo đảm nội dung thành phần, chất lượng hồ sơ dự thảo Nghị quyết tuân thủ quy định của pháp luật. Giao Ủy ban Kinh tế và Tài chính phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội tổ chức họp toàn thể Ủy ban để thẩm tra chính thức, trình Quốc hội tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Theo Nhà đầu tư