2 giải pháp trọng tâm phát triển thị trường chứng khoán

Ngày 20/3, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính), tổ chức Hội nghị Phát triển thị trường chứng khoán năm 2026 với chủ đề “Phát triển thị trường chứng khoán – góp phần tăng trưởng kinh tế”. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng chủ trì và phát biểu chỉ đạo hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết 2026 là năm khởi đầu để hướng tới một giai đoạn phát triển thị trường mới về chất, với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả, chiều sâu, tính bền vững, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp phát triển kinh tế giai đoạn 2026-2030 đã được Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đề ra.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, mặc dù tình hình kinh tế và tài chính thế giới thời gian qua có nhiều biến động phức tạp, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định và xu hướng phát triển tích cực. Quy mô vốn hóa thị trường tiếp tục được mở rộng, thanh khoản duy trì ở mức khả quan, cơ sở nhà đầu tư ngày càng phát triển và đa dạng. Hệ thống các định chế trung gian từng bước được củng cố về năng lực tài chính, quản trị và công nghệ. Cùng với đó, khuôn khổ pháp lý cho thị trường không ngừng được hoàn thiện, từng bước tiếp cận với chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, phấn đấu đạt mức tăng trưởng GDP bình quân trên 10% một năm, yêu cầu nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế ngày càng trở nên cấp thiết. Đảng và Nhà nước đã xác định thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán, phải phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Chính vì vậy, bà Phương nhấn mạnh hội nghị có ý nghĩa hết sức quan trọng, là diễn đàn để cơ quan quản lý cùng với thành viên thị trường trao đổi thẳng thắn, chia sẻ kinh nghiệm và cùng đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính, Ủy ban đã xây dựng và hoàn thiện hệ thống nhóm các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán trong thời gian tới.

Các giải pháp này tập trung vào hai nhóm trọng tâm: Nhóm giải pháp phát triển nguồn cung nhằm hỗ trợ mạnh mẽ hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp và mở rộng quy mô thị trường; nhóm giải pháp phát triển cầu đầu tư nhằm thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư, nâng cao tính thanh khoản và chiều sâu của thị trường chứng khoán.

Tiếp tục triển khai, đa dạng hóa nhiều sản phẩm mới

Trước hết, các nhóm giải pháp nguồn cung sẽ tập trung vào thị trường cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh - những cấu phần quan trọng của thị trường chứng khoán.

Theo đó, UBCKNN sẽ tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế IPO gắn với niêm yết, hỗ trợ các doanh nghiệp FDI thực hiện chào bán chứng khoán lần đầu ra công chúng và niêm yết, đề xuất đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn gắn với thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, UBCKNN cũng hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, phát triển bảng giao dịch với tiêu chuẩn phù hợp cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. "Bộ Tài chính cũng đã có phối hợp với Bộ Khoa học Công nghệ để có những quy chuẩn xác định thế nào là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, và UBCKNN cũng đang xây dựng các quy định về giao dịch của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội đang xây dựng một cái bảng giao dịch riêng cho các loại hình doanh nghiệp này", bà Phương thông tin.

Song song với đó, tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị công ty niêm yết, hướng tới các thông lệ quốc tế tốt, gắn hoạt động quản trị công ty minh bạch. Ở nội dung này, UBCKNN đang phối hợp với Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) để tổ chức các khóa đào tạo cho các doanh nghiệp niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty, minh bạch công bố thông tin minh bạch, đặc biệt là việc sử dụng có hiệu quả đồng vốn của các nhà đầu tư tham gia góp vốn vào doanh nghiệp.

Về thị trường trái phiếu, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị định quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế, thay thế Nghị định 153, Nghị định 65 và Nghị định 08, và quy định về hoạt động các tổ chức xếp hạng tín nhiệm trái phiếu.

Ngoài ra, tiếp tục đa dạng hóa các trái phiếu phù hợp với nhu cầu vốn, như các sản phẩm trái phiếu doanh nghiệp cho mục tiêu thực hiện dự án, dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư PPP, nhằm thúc đẩy hoạt động vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng thông qua việc trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị định về chào bán trái phiếu ra công chúng của các doanh nghiệp dự án PPP.

Cùng với đó, phát triển các sản phẩm trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững phục vụ các mục tiêu phát triển bền vững và cam kết Net Zero thông qua việc trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn về phát hành ra công chúng đối với trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững.

UBCKNN cũng tiếp tục đẩy mạnh triển khai các giải pháp để góp phần nâng cao tính mức tín nhiệm quốc gia nhằm thu hút nhà đầu tư nước ngoài, giảm chi phí huy động vốn của các doanh nghiệp trong nước.

Một nội dung nữa liên quan tới thị trường trái phiếu là khuyến khích sự tham gia của các quỹ hưu trí tự nguyện và quỹ bảo hiểm nhân thọ mua trái phiếu chính phủ dài hạn 20 năm, 30 năm để phù hợp với nghĩa vụ nợ dài hạn, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, tăng cường thanh khoản thị trường cho thị trường trái phiếu chính phủ hướng tới sự tham gia tích cực của bảo hiểm xã hội vào thị trường trái phiếu chính phủ thứ cấp.

Ở nhóm giải pháp liên quan chứng khoán phái sinh và các sản phẩm khác, UBCKNN sẽ tiếp tục phát triển sản phẩm chứng khoán phái sinh mới, tiếp tục triển khai sản phẩm hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số chứng khoán và trái phiếu chính phủ mới.

3 giải pháp thúc đẩy 'cầu' đầu tư

Song song với các giải pháp phát triển về nguồn cung, bà Vũ Thị Chân Phương cho biết UBCKNN cũng triển khai 3 giải pháp thúc đẩy cầu đầu tư.

Thứ nhất, với việc phát triển nhà đầu tư tổ chức, UBCKNN xác định đây là nhóm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính ổn định và chuyên nghiệp của TTCK. Đặc trưng của TTCK Việt Nam là tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân chiếm tới 99% (xét trên số lượng tài khoản - PV). Đây là những nhà đầu tư có tâm lý không được vững chắc như nhà đầu tư tổ chức, điều này dẫn đến chỉ số chứng khoán sẽ có những nhịp tăng mạnh, giảm sâu trước những biến động từ tình hình kinh tế, chính trị thế giới.

Để phát triển nhà đầu tư tổ chức, UBCKNN sẽ tập trung một số nội dung như phát triển đa dạng các loại hình đầu tư chứng khoán bao gồm quỹ chỉ số, quỹ ETF, quỹ đầu tư trái phiếu, quỹ đầu tư công cụ thị trường tiền tệ, quỹ đầu tư hạ tầng, quỹ đầu tư bất động sản; mở rộng và hoàn thiện hệ thống các bộ chỉ số thị trường bao gồm chỉ số ngành, chỉ số trái phiếu, chỉ số ESG làm cơ sở phát triển các sản phẩm đầu tư mới; hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm khuyến khích các quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm, các định chế tài chính dài hạn tham gia thị trường; phát triển hệ thống phân phối chứng chỉ quỹ, ứng dụng công nghệ để mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư đối với các sản phẩm đầu tư chuyên nghiệp.

Thứ hai, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường. UBCKNN cho biết sẽ rà soát hoàn thiện quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài theo hướng mở rộng hoặc loại bỏ hạn chế sở hữu nước ngoài đối với các lĩnh vực không liên quan đến an ninh quốc gia.

Một nội dung nữa là nâng cao khả năng tiếp cận thông tin cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua việc công bố thông tin đồng thời bằng tiếng Anh từ các cơ quan quản lý vận hành thị trường, đến các doanh nghiệp niêm yết.

Cùng với đó, sẽ tiếp tục triển khai mô hình bù trừ thanh toán trung tâm (CCP) cho thị trường cơ sở theo thông lệ quốc tế vào đầu năm 2027; Hiện đại hóa hạ tầng thị trường, nâng cấp hệ thống kết nối thanh toán và lưu ký giữa các thành viên thị trường; đề xuất sản phẩm phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lãi suất, ngoại tệ cho nhà đầu tư nước ngoài do hiện tại các nhà đầu tư FII chưa có công cụ phòng ngừa.

Ở nhóm giải pháp thứ ba, bà Vũ Thị Chân Phương cho biết UBCKNN sẽ tăng cường công tác đào tạo, phổ cập kiến thức, thông tin tuyên truyền về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Nâng cao chất lượng tư vấn của tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư và người hành nghề chứng khoán. Hoàn thiện và áp dụng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán. Tăng cường trách nhiệm của tổ chức sử dụng người hành nghề chứng khoán và nghiên cứu việc thiết lập và hình thành quỹ bảo vệ nhà đầu tư mới cho nhà đầu tư.

"Sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán không chỉ phụ thuộc vào chính sách của các cơ quan quản lý mà còn cần sự tham gia chủ động, trách nhiệm và mang tính xây dựng của các thành viên thị trường. Các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, các định chế tài chính trung gian đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính chuyên nghiệp của thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn có hiệu quả", bà Phương phát biểu.

Các doanh nghiệp niêm yết cần tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị công ty, minh bạch thông tin và xây dựng chiến lược phát triển bền vững nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư tổ chức và các quỹ đầu tư chuyên nghiệp cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quản trị tốt, góp phần nâng cao chất lượng của thị trường chứng khoán.

UBCKNN luôn xác định cộng đồng các thành viên thị trường là đối tác quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện, thực thi chính sách. Chủ tịch UBCKNN khẳng định: "Chúng tôi cam kết sẽ nghiên cứu nghiêm túc các ý kiến đóng góp của các tổ chức doanh nghiệp và nhà đầu tư để tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển trong giai đoạn tới".

Theo Nhà đầu tư